Dit artikel werd eerder gepubliceerd in SoulNet, het e-zine voor jonge leiders van Soul Survivor. Het is bedoeld om te prikkelen en een gedachtenwisseling op gang te brengen.

Door: Marc van der Woude

Als ik met jongeren over 'de kerk' praat, merk ik dat er onderhuids veel frustratie en ontevredenheid is over de-kerk-zoals-we-die-kennen. Tegelijkertijd leeft er een sterk verlangen naar radicaal en authentiek gemeente-zijn, een beweging die de wereld weer op zijn kop zou kunnen zetten. Telkens hoor ik dezelfde reacties:

1. Ik zoek echtheid en verlang naar Gods aanwezigheid, maar in de kerk en op de huisgroep wordt elke week gewoon een programma afgedraaid. Ik ervaar dat als verstikkend en geloof dat de Heilige Geest daardoor wordt beperkt.

2. Op het Soul Survivor-festival en andere evenementen hebben we een geweldige tijd met God en elkaar, en worden we opgeroepen om radicaal met God te leven. Maar in mijn gemeente merk ik daar heel weinig van. Er is een groot verschil tussen wat ik zie dat God  op dit soort plaatsen onder jongeren doet en wat er in mijn gemeente kan en mag.

3. Ik speel wel eens met de gedachte om uit de kerk te stappen, maar ik zou niet weten wat ik dan moet doen. Bovendien hamert onze predikant/voorganger er vaak op dat we 'onze eigen bijeenkomsten niet moeten verzuimen', 'onder geestelijke bedekking moeten staan' of 'trouw moeten blijven aan de traditie waaruit we voortkomen'. Ik weet dus nu al dat als ik zou weggaan, ik veel kritiek zou krijgen.

4. Ik neem mijn ongelovige vrienden liever niet mee naar de kerk. Ik vind het er zelf al niet echt geweldig, dus waarom zou ik hen daarmee opzadelen?

5. Mijn predikant/voorganger zegt wel dat hij jongeren ruimte wil geven, maar in de praktijk mogen we alleen dingen doen die binnen de structuur en theologie van de kerk passen, en die niet als 'te wild' worden ervaren.

Deze top-5 kom ik vrijwel overal tegen, zowel in Nederland als daarbuiten. Ik ga er niet inhoudelijk op in, maar neem het ter kennisgeving aan - blijkbaar voelt een toenemend aantal jongeren zich niet (meer) echt thuis in de kerk zoals wij die kennen. Een opvallend gegeven is dat dit juist ook opgaat voor actieve jongeren die een persoonlijke geloofsvernieuwing hebben meegemaakt. Nu weet ik wel dat er ook gemeenten zijn waar jongeren zich wél thuisvoelen en die als gevolg daarvan een groei meemaken, maar deze vormen vooralsnog een minderheid.

Belangrijker vind ik het hoe jongeren met deze constatering omgaan. Ik zie dat sommigen zich met de situatie hebben verzoend, anderen hebben in hun hart afscheid van de kerk genomen maar blijven komen om hun vrienden te ontmoeten, en weer anderen hebben gewoon een punt gezet achter het 'kerkje spelen' en draaien zich op zondagmorgen nog eens om. Een enkeling experimenteert met nieuwe vormen van gemeente-zijn, meestal missionair gericht, dus op jongeren die Jezus nog niet kennen.

De laatste jaren hebben we regelmatig profetieën langs zien komen over een 'Jozua-generatie', jonge leiders die in de geest van Jozua nieuw land in bezit nemen en daarbij moedig de confrontatie met de reuzen van hun tijd aan gaan. Maar ik zie nog niet zoveel Jozua-types in Nederland, hun aantal lijkt nog gering. Of kijk ik misschien niet goed? Ik zie nog niet zoveel jongeren die opstaan en nieuwe grond openbreken voor het Evangelie, die nieuwe groepen en gemeenschappen starten om hun generatie met Jezus bekend te maken.

Wel zie ik een politieke correctheid waar ze in Den Haag jaloers op zouden worden. Het starten van nieuwe initiatieven en gemeenten buiten de gevestigde kaders van de kerk lijkt een taboe in christelijk Nederland. Ik zie te weinig een Jozua-mentaliteit en teveel een afwachtende houding. Sommige jongeren willen wel de 'fun', maar niet de verantwoordelijkheid. Anderen lijden onder een valse loyaliteit, een angst voor mensen die hen belemmert om uit te stappen en dat te doen wat God vraagt en wat nodig is. Te vaak hoor ik het veilige antwoord: "God heeft me visie gegeven voor mijn eigen gemeente en ik verwacht dat Hij hier vroeg of laat een stuk vernieuwing gaat brengen." Veel jonge christenen verspelen zo hun beste jaren met het 'wachten op opwekking' binnen de kerk, terwijl buiten de kerk al een geestelijke herleving gaande is. Of, zoals Jezus het zei: "De velden zijn wit om te oogsten, bid daarom om arbeiders!" Hoe lang moet God nog laten profeteren dat Hij de opkomende generatie wil gebruiken om de wereld te veranderen?

Ik geloof dat God een heel aantal jonge leiders in Nederland roept om nieuwe groepen en gemeenschappen te starten die er anders uitzien dan de kerk zoals we die kennen. Velen van hen zitten nu op een plek van 'onvruchtbaarheid' waar God hen niet heeft neergezet en ook niet wil houden. Toen Jezus zijn discipelen riep, staat er: *terstond* lieten zij hun netten achter en volgden hem. Dag pa en ma, de komende drie jaar ben ik op stap met Jezus, en het kan best zijn dat ik helemaal niet meer terug kom. Zo'n beetje iedereen die in de Bijbel en de kerkgeschiedenis door God gebruikt is, moest uit zijn/haar veilige comfort-zone breken en waar nodig de confrontatie met tegenstand aangaan. Gideon moest zelfs het altaar van zijn vader omvergooien. Let wel: het gaat hier niet om rebellie, maar om zuivere dienst aan God. Wie stapt uit de religieuze matrix? Wie realiseert zich dat om de wereld te veranderen je doorgaans uit het 'systeem' moet durven stappen?

Toen enkele jaren geleden een Oegandees gebedsteam op het Soul Survivor-festival was, vertelden ze dat ze een profetisch beeld hadden gezien van een 'Izebel-vrouw' die jonge mensen in Nederland met koorden vasthield, zodat ze niet in hun van God gegeven bestemming konden komen. Als de Gemeente van Jezus God's 'handen en voeten' in deze wereld is, dan zal satan er alles aan doen om jongeren te binden in een religieus kerksysteem, waarmee ze passief worden gemaakt en op hun plek worden gehouden. Vooral niet zelf nadenken, vooral niet creatief worden, vooral geen ruimte voor de Geest, vooral niet pionieren, vooral geen avontuur of risico's, vooral maar naar het podium of de kansel blijven kijken wat daar gebeurt, etc. Dat jongeren weerstand ervaren in 'de kerk' is heel normaal. Een vlinder die uit zijn cocon probeert te breken, ervaart ook weerstand om in de vrijheid te komen die God voor hem/haar heeft. De kerk is door Jezus nooit bedoeld als instituut of zondagochtendprogramma, maar als levensveranderende beweging. Daarom koos hij jongeren uit in wie Hij zijn leven investeerde, en vervolgens zond Hij hen uit.

Laat ik afsluiten met drie ontwikkelingen van de laatste tijd:

1. De snelst groeiende gemeente is op dit moment die van de kerkloze christenen, mensen die geen georganiseerde kerk meer bezoeken, maar experimenteren met meer relatiegerichte alternatieven.

2. Meer dan 90% van de nieuwe gemeenten in Zuid-Amerika wordt gesticht door jongeren onder de 25. In China is dat 80%, grotendeels door jonge vrouwen.

3. Naar aanleiding van diverse profetieën hebben gemeenteleiders in Noorwegen het initiatief genomen om jongeren met visie te trainen om nieuwe gemeenten te stichten. Met opmerkelijk resultaat: hoe meer jongeren worden uitgezonden, hoe meer groei deze gemeenten doormaken.

Wat zou de Heer hierdoor tegen jongeren in Nederland willen zeggen? En wat tegen jeugdleiders en gemeenteleiders?