Door: Marc van der Woude

We leven in een dynamische tijd. Wereldwijd groeit de gebedsbeweging, vinden leiders van gemeenten en christelijke organisaties elkaar op 'hartsniveau' en worden gezamenlijke strategieën ontwikkeld om steden en volken te bereiken met het evangelie. De contouren van deze ontwikkeling tekenen zich ook in Nederland af. Een recente toernee met de Argentijnse baptistenvoorganger Carlos Mraida trok bijna duizend evangelische leiders, die visie ontvingen om hun stad voor Jezus 'in te nemen'. In deze context valt ook regelmatig de term 'spiritual mapping'. Wat wordt hiermee bedoeld? Is het een charismatische hobby waarbij het erom gaat bizarre kaarten te produceren en demonen te bevechten? Of is het mogelijk een instrument dat ons kan helpen om de Grote Opdracht effectiever te vervullen?

Wat is het?
Spiritual mapping, letterlijk 'geestelijk in kaart brengen' is een term die in 1991 door George Otis jr., een van de leiders van de evangelicale zendingsstrategiebeweging AD2000, werd gelanceerd. Men realiseerde zich in die tijd sterker dan voorheen dat volken en gebieden 'onder het beslag van de duisternis' kunnen liggen en dat daardoor de voortgang van het evangelie wordt belemmerd. Voorbidders onderscheidden geestelijke bolwerken (redeneringen die ingaan tegen de kennis van God, 2 Cor. 10:3-6) en dat deze bolwerken hun wortels diep in het verleden kunnen hebben. Onderzoek naar de geschiedenis en de cultureel-geografische ontwikkeling/samenstelling van een volk of gebied bleek relevante informatie op te leveren, voor zowel voorbidders als gemeentestichters. Zo heeft spiritual mapping zich de afgelopen jaren ontwikkeld tot een volwaardige onderzoeksdiscipline ten behoeve van gebed en kerkgroei.

Vragen
Tegelijkertijd zijn er de nodige vragen gerezen over spiritual mapping. De praktijken van sommige christenen hebben de indruk gewekt dat het hier om een bizarre charismatische hobby gaat. Daarom zet ik eerst beknopt mijn uitgangspunten uiteen.

1. Het is bijbels
Hoewel de term 'spiritual mapping' vrij nieuw is, is onderzoeken/in kaart brengen iets van alle tijden. Het is zelfs bijbels. Een bekend voorbeeld zijn de verspieders die Mozes uitzond om Kanaan te verkennen (Num. 13). Nehemia maakte een complete inventarisatie van de muren van Jeruzalem voordat hij met de herbouw begon (Neh. 2:11-18). Jezus sprak Jeruzalem aan op haar geestelijk verleden (Mat. 23:29-37) en Chorazin en Betsaïda op hun collectieve geestelijke hardheid (Mat. 11:20-24). Paulus deed onderzoek in Athene en gebruikte deze informatie in gebed en evangelieverkondiging (Hand. 17:15-34). In alle gevallen gaat het erom de stad/het gebied 'met Gods ogen' te zien. Door deze voorbeelden aan te halen zeg ik niet: 'alle vormen van hedendaags onderzoek vind je letterlijk in de Bijbel'. Het is maar de vraag of we alle middelen die ons anno 2000 ter beschikking staan om de Grote Opdracht uit te voeren letterlijk in de Bijbel moeten terugvinden. Neem bijvoorbeeld TV-evangelisatie, drama, Mars voor Jezus, koffie na de dienst (al dan niet met Willow Creek-smaak) - praktijken waar we Jezus nooit op hebben kunnen betrappen, tenzij we aan inlegkunde doen. Daarom volsta ik met de onderbouwing dat 'geestelijk in kaart brengen' bijbelse precedenten heeft en in lijn is met de verwezenlijking van de Grote Opdracht.

2. Het is onderzoek
Als we over spiritual mapping praten, hebben we het over gedegen onderzoek, niet over een excentrieke charismatische hobby. Dit vooroordeel is blijkbaar hardnekkig, want ook Uitdaging had het laatst over 'het in kaart brengen van streken met veel demonen om die te bevechten'. Dit is onzin. De focus van spiritual mapping is Jezus Christus en zijn Koninkrijk. Ook onderzoek naar de 'duistere' kant van onze steden hoort dit hoofddoel te dienen. Bij spiritual mapping gaat het erom inzicht te krijgen in de geestelijke situatie van een bepaalde bevolkingsgroep of gebied, niet om demonen met naam en rang te benoemen en te bevechten. Natuurlijk zijn er vast ook christenen die achter elke boom een demon zien, bizarre kaarten produceren, achter elke politieke beslissing een Vrijmetselaarscomplot vermoeden en teveel Peretti-romans lezen. Maar net zoals je goede en slechte bakkers hebt, heb je goede en slechte onderzoekers. Daarom is spiritual mapping nadrukkelijk geen taak voor zweverige hobby'isten, maar voor nuchtere, volwassen christenen, die weten hoe ze relevante informatie boven tafel moeten krijgen en zich daarbij laten inspireren en leiden door de Heilige Geest.

3. Het is een taak van de kerk
Spiritual mapping op stadsniveau is een taak van de (gezamenlijke) plaatselijke gemeente(n), niet van individuele christenen. Daar zijn verschillende redenen voor. Ten eerste ben je als eenling erg kwetsbaar. Ten tweede is een dergelijk onderzoeksproject doorgaans te omvangrijk voor EEN persoon of gemeente. Ten derde, en dat is een principieel punt, de voorgangers van gemeenten dragen gezamenlijk geestelijke verantwoordelijkheid voor hun stad. En spiritual mapping dient eenheid, strategisch gebed, evangelisatie en gemeentestichting te funderen en te 'voeden'. Daarom is de vraag aan leiders: ken je je stad? En daaraan gekoppeld: ken je het potentieel en mandaat van de kerk, en weet je dat op effectieve wijze te mobiliseren?

Drie basisvragen
Bij spiritual mapping zijn drie basisvragen leidend:
1. Wat is Gods bestemming voor mijn wijk/stad/regio? Afgeleide vragen zijn: Welke beloften en profetieen heeft God gegeven? Wat zijn de kernkwaliteiten van de stad? Wat is de bevolkingssamenstelling?
2. Welke problemen en geestelijke belemmeringen zijn er in mijn wijk/stad/regio en waar komen deze vandaan? Afgeleide vragen zijn: Wat zijn de historische en geestelijke wortels van mijn gebied? Hoe is het evangelie geintroduceerd? Hoe is de houding van de bevolking ten opzichte van het evangelie? Wat zijn de overheersende sociale bindingen (denk aan corruptie, sexuele immoraliteit, armoede, geweld)? Waar leven de mensen voor? Welke geestelijke oppositie is er vanuit occulte groeperingen?
3. Wat kan de kerk doen om het positieve te versterken en het negatieve in het licht van God te brengen en te keren? Afgeleide vragen kunnen zijn: Wat is het huidige potentieel van de kerk: is ze vurig of lauw, EEN of verdeeld? Waar kan de kerk terrein innemen?

Gemeentestichting
Dit soort vragen helpen ons om inzicht te krijgen in de geestelijke realiteit van onze steden, zodat we doelgerichter kunnen bidden en evangeliseren. Binnen DAWN (een wereldwijde beweging voor gemeentestichting, in Nederland bekend als VisNed) wordt in dit verband gesproken over onderzoek naar 'oogstveld' en 'oogstarbeiders'. In het eerste geval gaat het om het in kaart brengen van de mensen die nog niet bereikt zijn met het evangelie. Denk aan bevolkingsgegevens, inventarisatie van behoeften en problemen, ontwikkelingen op maatschappelijk gebied en ontvankelijkheid voor het evangelie. In het tweede geval gaat het om het in kaart brengen van de potentie van bestaande gemeenten en christelijke organisaties om gezamenlijk een gebied te bereiken. De principes zijn dezelfde als die voor spiritual mapping.

Geestelijke doorbraken
Dat spiritual mapping tot interessante resultaten kan leiden, blijkt uit een recent onderzoek van de Sentinel Group. Dit bureau onderzocht en vergeleek 15 gevallen van 'community transformation', plaatsen in de wereld waar opwekking heeft geleid tot diepgaande maatschappelijke hervorming. Vijf factoren bleken bepalend te zijn voor geestelijke doorbraken:

1. volhardend leiderschap;
2. vurig, verenigd gebed;
3. diagnostisch onderzoek (spiritual mapping);
4. sociale verzoening (herstel van relaties, elkaar vergeven);
5. openbare machtsconfrontaties (tussen de kerk en de machten van de duisternis).

De eerste twee factoren bleken in alle gevallen een noodzakelijke voorwaarde te zijn voor maatschappelijke hervorming. We vinden ze ook terug bij opwekkingen in de Bijbel en de kerkgeschiedenis. De overige drie, waaronder spiritual mapping, kwamen in de meeste gevallen voor, maar verschilden per situatie.

Hemet, Californië
Zo deed Bob Becket in Hemet, Californië, onderzoek naar de opmerkelijk hoge concentratie alternatieve groeperingen en de toenemende drugscriminaliteit in zijn stad. Deze informatie gebruikte hij om de kerk te mobiliseren tot doelgericht gebed. Becket kreeg ook inspiratie van de Heilige Geest om op een bepaalde plaats te gaan bidden. Kort daarop daalde het aantal sekte-aanhangers, brandde het TM-centrum van de Maharishi Yogi af en verlieten de meeste occulte groeperingen de stad. Tevens kwamen de leiders van de jeugdbendes die de productie en handel van drugs beheersten tot geloof. Het kerkbezoek verdubbelde in tien jaar tijd van 7 naar 14 procent van de bevolking.

Cali, Colombia
In Cali, Colombia, begonnen de kerken in 1996 aan een gezamenlijk spiritual mapping-project. Ze deden onderzoek naar de politieke, sociale en geestelijke bolwerken in elk van de 22 wijken van de stad. De informatie die hieruit voortkwam heeft de kerk geholpen om doelgerichter te bidden. Elke drie maanden organiseerden de voorgangers van Cali een 'vigilia', een nacht van strijdend gebed waarvoor ze het 55.000 plaatsen tellende voetbalstadion afhuurden. Dit heeft geleid tot een opmerkelijke verandering in het geestelijk klimaat in de stad. Duizenden mensen kwamen tot geloof, het moordcijfer daalde drastisch, 200 voorgangers sloten een 'verbond van eenheid' waarmee ze hun eigen agenda's ondergeschikt maakten aan God's agenda voor de stad. Eind 1998 vroegen de burgemeester en gemeenteraad van Cali aan de voorgangers van de stad om op kosten van de overheid een campagne te organiseren om het gezinsleven in de stad te versterken.

Brandstof voor gebed
Deze twee voorbeelden illustreren hoe informatie, verkregen uit diagnostisch onderzoek, als het ware de 'brandstof' kan leveren voor vurig, eensgezind gebed. En het is dit soort geinformeerd en geinspireerd gebed dat op korte of langere termijn tot geestelijke doorbraken leidt. De afgelopen drie jaar hebben we in Joel News meer dan 3000 berichten over gebed en opwekking gepubliceerd, en elke keer weer zien we dezelfde principes aan het werk, ongeacht land of continent.

Tenslotte
In dit artikel heb ik slechts enkele aspecten van spiritual mapping kunnen aanstippen. Veel inhoudelijke vragen, maar ook praktische als 'hoe begin je?', 'hoe stel je een team samen?', 'hoe zet je een onderzoeksproject op?' en 'wat zijn de valkuilen?', kunnen beter in een plaatselijk verband worden beantwoord.

Marc van der Woude uit Utrecht is historicus en uitgever van Joel News, het bulletin voor gebed en opwekking. Hij geeft onderwijs over strategisch gebed en gemeentegroei en helpt leiders om visie en strategie voor hun stad te ontwikkelen.

Literatuur
Recente uitgaven over spiritual mapping (niet volledig):
o Jack Dennison, 'City Reaching. On the road to community transformation.' Uitgave William Carey Library, 1999.
o Brian Mills & Roger Mitchell, 'Sins of the Fathers. How national repentance removes obstacles for revival.' Uitgave Renew Books, 1999.
o Ronald van der Molen, 'Start een Pioniergemeente. Inspirerend en navolgbaar onderzoek voor het stichten van gemeenten.' Uitgave Werkgroep Gemeentegroei, 1999.
o George Otis, jr., 'Informed Intercession. Transforming your community through spiritual mapping and strategic prayer.' Uitgave Renew Books, 1999.
o George Otis, jr., 'The Twilight Labyrinth. Why does spiritual darkness linger where it does?' Uitgave Chosen Books, 1997.
o 'Transformations. A documentary.' Uitgave The Sentinel Group, 1999.