Door: Marc van der Woude

Onlangs las ik een pas verschenen boekje over de geschiedenis van de Utrechtse wijk Overvecht. Deze ruim bemeten naoorlogse flatwijk, de grootste stadsuitbreiding vóór Leidsche Rijn, is in tien jaar tijd uit de Gagelpolder verrezen. In die tijd (Nederland was toen nog 'verzuild') werd er structureel nagedacht over nieuwe gemeenten die in Overvecht een plaats moesten krijgen. Er kwamen drie katholieke kerken, één hervormde en één gereformeerde. Later ontstonden nog enkele 'vrije groepen'.

Vanaf de jaren '70 nam de ontkerkelijking toe en door de immigratie van gastarbeiders en vluchtelingen veranderde ook de bevolkingssamenstelling. Nu is 40 procent van de bevolking van Overvecht allochtoon. Om de moslimgemeenschap te bedienen werden twee moskeeën geopend, waarvan één in het gebouw van de katholieke Emmaüskerk. Nu zal deze ontwikkeling niemand verbazen. Maar wat me wel intrigeerde was het feit dat kardinaal Alfrink al bij de inzegening van de Emmaüskerk in 1967 voorspelde dat "dit de eerste kerk zal zijn, die weer gesloten zal moeten worden." Deze 'profetie' kwam al snel uit, want het aantal parochianen nam af, pogingen om mensen bij de kerk te betrekken mislukten en elk jaar draaide de Emmaüskerk een ton in de rode cijfers. In 1983 werd het gebouw verkocht aan de moslims.

Het verhaal van de Emmaüskerk staat niet op zichzelf. Op de Noorderkerk in de Utrechtse wijk Zuilen, voorheen de locatie van een pinkstergemeente, prijkt nu een halve maan. De Maartenskerk aan de Oude Gracht is verbouwd tot een appartementencomplex. De Buurkerk in het centrum van de stad herbergt een museum voor draaiorgels. De Pieterskerk biedt onderdak aan de Utrechtse afdeling van Christian Science en de Loge van Vrijmetselaars. De ontkerkelijking heeft hard toegeslagen. Voor kardinaal Simonis was dit aanleiding om vorige week voor TV Utrecht te verklaren dat kerkgebouwen wat hem betreft beter kunnen worden afgebroken dan verkocht. Dan kan er tenminste niets 'oneigenlijks' mee gebeuren.

Dit artikel gaat echter niet over ontkerkelijking, maar over het planten van nieuwe gemeenten! En daarvoor is geen defaitisme nodig, maar de moed van een hedendaagse Jozua of Kaleb die zegt: "Dit is mijn beloofde land en ik zal niet rusten totdat God ruimte voor me heeft gemaakt. De reuzen zullen moeten wijken en dit land zal zijn volle geestelijke vrucht opbrengen." Pretentieus? Nee, het is een kwestie van perspectief. De twaalf verspieders in Numeri 13 zagen hetzelfde, maar kenden daar een verschillende betekenis aan toe. Zij die met geloof Gods perspectief omarmen, beërven uiteindelijk het beloofde land.

Ook in onze tijd zijn er zulke helden: christenen die het aandurven om nieuwe gemeenten te planten. Ze dromen over een land gevuld met ontelbare 'Jezus-groepen'. Een levende groep voor elke honderd of duizend inwoners. Hun motto is: "Elke christen een gemeentestichter, elk huis een huisgemeente, elk kerkgebouw een trainingscentrum en elke 'stadskerk' een apostolisch reservoir voor wereldzending." Tegelijkertijd vertalen ze die grote visie naar een klein begin. Buiten de christelijke schijnwerpers, op de meest onaanzienlijke plaatsen, ploegen deze volgelingen van Jezus de grond open. Ze planten zaden van geloof, bewateren het met gebed, en zullen niet rusten tot ze de volle godsvrucht zien en proeven.