Door: Joop Bakker

"God verandert de gemeente en op haar beurt verandert zij de wereld", stelt Wolfgang Simson in zijn boek 'Huizen die de wereld veranderen' (Gideon, 2001). Hoe waar deze stelling is, moge blijken uit het feit dat er in Nederland bijna geen stroming of gemeente is, die niet wordt aangeraakt door de 'veranderingsgolf' van de Heilige Geest. Helaas begrijpen velen nog niet dat het hier om een soeverein werk van God gaat en worden veranderingen en problemen in de gemeente nog dikwijls toegeschreven aan nieuwe stromingen of (erger nog) aan een werk van satan. Als aanvulling op wat door 'kerkhervormers' als Bill Hybels, Wolfgang Simson en anderen in gang is gezet, zijn onderstaande stellingen bedoeld om mensen aan het denken te zetten en hen te helpen hun geest en hun hart te openen voor de komende transformatie van de kerk.

1. Het ontstaan van de gemeente is een werk van de Geest

Het is niet toevallig dat de eerste gemeente ontstond op pinksteren. Hoewel voorbereid door eendrachtig en intensief gebed, was de vorming van de eerste gemeente het uitdrukkelijke resultaat van de uitstorting van de Heilige Geest. Om in onze tijd levende gemeenten te zien ontstaan is een nieuwe 'uitstorting van de Geest' in de Kerk noodzakelijk.

2. Bestaande kerkstructuren verhinderen dikwijls het werk van de Geest

Hoe goed ook bedoeld, maar onze soms jarenlang vastliggende tradities en structuren zijn dikwijls meer een 'sta in de weg' voor de ontwikkeling van de gemeente, dan dat ze een bijdrage aan de groei leveren. "Jonge wijn", zei Jezus, "doe je in nieuwe, nog niet gevormde wijnzakken". Soms werden in de oudheid oude wijnzakken weer opnieuw gebruikt voor jonge wijn. Daartoe werden ze langdurig met olie behandeld om ze weer de nodige flexibiliteit te geven. Op dezelfde wijze 'masseert' God bestaande gemeenten met de 'olie' van de Heilige Geest om ze zo soepel te maken, dat ze de veranderingen die God geeft kunnen hanteren.

3. Een nieuwe gemeente vraagt om een nieuwe vorm

Nog niet zo lang geleden was er nog geen sprake van 'Alpha' en was het begrip 'huiskerken' nog vrijwel onbekend. Langzamerhand raken steeds meer gemeenten doordrongen van het feit dat de bestaande vormen wel eens niet toereikend zouden kunnen zijn voor de toekomst die God voor Zijn gemeente op het oog heeft. Er is een sterk groeiende beweging van huiskerken en allerlei vormen van 'celstructuur' in bestaande gemeenten. Een nieuwe gemeente heeft ook een nieuwe vorm nodig.

4. Niet alleen 'klein', ook 'groot'

Een van de meest gemaakte fouten is die van het aanhangen van de gedachte dat iets op EEN bepaalde manier alleen maar werkt. Zo zijn de verschillende denominaties ontstaan met allerlei vastgeroeste patronen, die maken dat mensen 'weten' hoe het hoort! We moeten niet opnieuw in dezelfde fout vervallen. God werkt veelkleurig. Hij doet gemeenten met kleine kernen ontstaan naast grote, snelgroeiende kerken. Elk heeft haar eigen 'bestaansrecht' in het Koninkrijk van God. De eerste gemeente kwam samen in de huizen EN 'eendrachtig in de tempel'; bij een rivier EN in een 'gehoorzaal'. Laten we niet weer op voorhand de vrijheid van de Geest inperken.

5. Een nieuwe kerk vraagt om nieuw leiderschap

God is bezig te 'morrelen' aan het traditionele model van leiderschap in de gemeenten. Niet alleen structuren vormen dikwijls een belemmering voor het werk van de Geest, ook het leiderschap loopt dat gevaar. Daarom zien we dat ook het denken over leiderschap in de gemeente in beweging is. De vanouds vertrouwde leider die als een speciale 'afgezant van God' wist hoe de kerk geleid moest worden, maakt langzamerhand plaats voor meervoudig leiderschap. Jonge, niet-traditioneel gevormde leiders nemen de plaats in van de 'oude garde'. Dit gaat niet zonder slag of stoot. Toch laat nauwkeurige bestudering van het Nieuwe Testament zien dat ons huidige model van leiderschap dikwijls niet overeenkomt met dat van de Bijbel. Een metamorfose van het leiderschap is evenzeer vereist.

6. De herontdekking van de bedieningen

Er worden boeken over geschreven, seminars over gehouden, en het is nog zoeken naar de 'goede vorm', maar EEN ding is duidelijk: de bedieningen waarover het Nieuwe Testament spreekt, zijn herontdekt als relevant voor de Kerk. We horen van apostelen die fundamenten leggen en van profeten die de bedoelingen van God met Zijn gemeente kenbaar maken. 'Nieuwe' bedieningen naast de meer vertrouwde als herders en leraars. Zij hebben alle, volgens Efeze 4, deel aan de 'opbouw van het lichaam en de toerusting der heiligen' en zijn daarom onmisbaar voor de gemeente van de komende tijd.

7. De nieuwe gemeente doorbreekt muren van denominaties

Verschillen van inzicht leven tegenwoordig dikwijls niet meer tussen kerken, maar binnen kerken. Het snijvlak van de verschillen vormt meestal het al of niet bereid zijn tot verandering of vernieuwing. Dit is ongeacht de denominatie. Tegelijk zien we allerlei inzichten en ontwikkelingen die over de 'kerkmuren' heenstappen. Wie had ooit gedacht dat de 'Alpha-cursus' met zijn onderwijs over de Heilige Geest een weg zou vinden in de orthodoxie van kerkelijk Nederland of een plaats zou vinden in de Rooms-Katholieke kerk?

8. Intensief gebed als 'motor' van de gemeente

Bijna niets in de Bijbel krijgt zo'n duidelijke nadruk als het gebed van de gelovigen. Toch is dit dikwijls een verwaarloosd 'onderdeel' van het gemeenteleven. Er is sprake van een nieuwe opleving van het gebed, waarbij naast de traditionele vorm, allerlei nieuwe wijzen van gebedsstrategie zich ontwikkelen. 'Spiritual mapping' krijgt steeds meer bekendheid, naast de meer bekende vormen van gebedsstrijd. Een hernieuwd intensief zoeken van het aangezicht van God en een 'bewegen' in de wereld van de Geest, leiden tot het ontstaan van een nieuw werk van God en gemeenten die verschil maken in de wereld.

9. Mannen en vrouwen in de nieuwe gemeente

Was de traditionele gemeente-structuur dikwijls uitsluitend een aangelegenheid voor mannen, allengs wint de gedachte veld dat ook aan vrouwen een bijzondere plaats is toebedeeld in het Lichaam des Heren. Van oudsher hadden ze dat al als het ging om zaken als zending en gebed; 'moeilijk begaanbare terreinen' waar dikwijls niet veel eer valt te behalen. Maar God werkt aan een 'eerherstel' van de vrouw door haar ook een prominente plaats te geven in Zijn nieuwe gemeente. Hoe die plaats is, verschilt per gemeente; maar dat ze er is, staat buiten kijf.